0

Sveti Džon Koltrejn – džez bog

Džon Koltrejn je jedan od najpoznatijih i najznačajnijih džez muzičara. Njegov rad i on sam su toliko cenjeni da je proglašen za sveca, pa je čak i jedna crkva nastala njemu u čast.  Reč je o Crkvi Svetog Džona Koltrejna u San Francisku. No, krenimo redom.

Džon Koltrejn – život i priključenija

Priča o Trejnu, kako je još Koltrejn poznat, počinje 1926. godine kada je rođen u Severnoj Karolini. Svoj prvi instrument – alt saksofon je dobio tek 1943. godine, kada se ujedno i preselio u Filadelfiju. Tu je počeo da gradi svoju karijeru nastupom u lokalnim bendovima koju je nastavio čak i za vreme služenja u američkoj mornarici. Po povratku sa vojnog roka, nastavio je sviranje i muzičko obrazovanje u Filadelfiji. Posvetio se muzičkoj teoriji džeza što će mu kasnije pomoći u ispoljavanju svog virtuoznog talenta pri komponovanju i izvođenju. To ga je dovelo do nastupanja sa svojim idolom saksofonistom Čarlijem Parkerom, kao i legendarnim trubačem Dizijem Gilespijem.

Džon Koltrejn

www.allaboutjazz.com

Najveći uzlet dobija radom sa trubačem Majlsom Dejvisom tokom ’50-ih godina dvadesetog veka nastupanjem u takozvanom Prvom velikom Majlsovom kvintetu. Iste decenije sarađuje i sa pijanistom Telonijusom Monkom. Svoj prvi album kao bend lider objavljuje 1957. godine. Ista ta godina je za njega značajna po još jednoj stvari – doživeo je religiozno iskustvo koje mu je pomoglo da prevaziđe svoje probleme zavisnosti od alkohola i heroina. To duhovno buđenje, kako je rekao, mu je podario Bog da bi živeo puniji i kvalitetniji život. Time je dobio privilegiju da druge čini srećnim kroz muziku. Njegova duhovnost se nije vezivala ni za jednu određenu veru, pošto je, po sopstvenim rečima, verovao u sve religije.

Upravo duhovnost postaje sve veći deo njegovog života 1963. godine kada započinje vezu sa budućom suprugom pijanistkinjom Alis Mekleod, kasnije poznatoj kao Alis Koltrejn. Sa Alis je delio zajedničke interese o duhovnosti koja će preovladavati njegovim kasnijim muzičkim delima, te tako albumi i kompozicije nose imena vezana za svete termine, poput A Love Supreme (Vrhovna ljubav), Ascension (Uzdizanje), Meditations (Meditacije) i Om, kao i mnoge druge. Otvorenost ka svim religijama ga je odvela do izučavanja Biblije, Kurana, Kabale i astrologije, a bavio se i istraživanjem hinduizma, zen budizma i učenja Platona i Aristotela. Svoju posvećenost svetom je izrazio u belešci u omotu albuma A Love Supreme iz 1965. godine, koji kritičari i publika smatraju jednim od najboljih albuma svih vremena.

Džon Koltrejn

www.pitchfork.com

Krštenje u zvuku – prvi sledbenici i vernici

Upravo ta beleška je odvratila mladog Fonza Kinga iz San Franciska od slušanja albuma. Međutim, 18. septembra 1965. je King prvi put prisustvovao Trejnovom koncertu. Tada je iskusio ono što on naziva Krštenjem u zvuku, odnosno osetio je prenos Svetog Duha kroz zvuk. Kroz kasnija preslušavanja muzike, čitanja o Koltrejnu i meditaciji King je sa članovima lokalnog džez kluba počeo obožavati Koltrejna kao inkarnaciju Boga. Još jedno prisustvo njegovom koncertu naredne godine je cementiralo veru u mladom Kingu. Njegov džez klub je kasnije dobio ime Yardbird klub i nastavio sa praksom džez svirki i okupljanja muzičara.

Sam Koltrejn je tih godina u potpunosti bio posvećen oslobađanju svog duha, što je evidentno u stilu njegove muzike koja je sve više naginjala slobodnom džezu, stilu bez stegi žanra. Nažalost, Koltrejnov duh je napustio njegovo telo iznenadnom smrću 17. jula 1967. godine u njegovoj 40. godini života. Ali, duh Koltrejnovog stvaralaštva je nastavio da živi kroz Yardbird klub koji sada postaje Yardbird hram i u svoje aktivnosti uključuje i meditaciju, post, molitvu i doktrinu odricanja od stvari koje bi smetale duhovnom uzdizanju kroz muziku.

Biskup King

www.sfexaminer.com

Sve je to bio način dolaska do prosvećenja drugih kako bi i oni iskusili Krštenje zvukom. Narednih nekoliko godina hram menja nazive i adrese, ali svoju misiju i praksu zadržava. Početkom ’70-ih godina ostvaruje učešće u radu revolucionarne afroameričke organizacije Stranka crni panter (Black Panther Party). To čini pružajući hranu, odeću i privremeni smeštaj siromašnima. 1974. godine pod vođstvom Alis Koltrejn, udovice preminulog muzičara, hram se okreće istočnjačkim religijama i filozofiji dok u isto vreme usvaja duhovnu univerzalnost. Time je hram u potpunosti bio na putu religioznosti i filozofije Trejna.

Afričko pravoslavno hrišćanstvo

Veoma značajan događaj se odigrava 1981. godine. Afrička Pravoslavna Crkva tada šalje izaslanika ne bi li se time hram pripojio pravoslavnom hrišćanstvu. Džon Koltrejn je proglašen za sveca od strane ove hrišćanske denominacije a hram dobija naziv Afrička Pravoslavna Crkva Svetog Džona Vilijema Koltrejna. Ubrzo Fonzo King dobija status biskupa pod patronatom Afričke Pravoslavne Crkve. Molitve i bogosluženja se odvijaju uz Trejnovu muziku, a uglavnom se baziraju na tekstovima njegovih kompozicija i njegovim izrekama i citatima. Zanimljivo je pomenuti i ikonu Koltrejna, na kojoj drži saksofon iz koga izlaze plamenovi, simbol Svetog Duha u hrišćanstvu. Budući da je crkva pod okriljem pravoslavlja, sama ikona je oslikana u stilu koji se nimalo ne razlikuje od stila koji je prisutan u Srbiji i drugim zemljama pravoslavne provenijencije.

Ikona Koltrejna

www.fineartamerica.com

Crkva je svoj rad nastavila do današnjeg dana uz redovno držanje liturgija koje imaju elemente baptizma, prevashodno pevanja i plesa, kao i meditiranja. Svoj uticaj i članstvo nastoji da proširi redovnim džez svirkama u lokalnim klubovima na kojima nastupa sveštenstvo crkve, programom sopstvene radijske stanice, kao i ranije pomenutim humanitarnim radom namenjenim siromašnima i ostalima u nevolji. Za sve one koji nisu u mogućnosti da fizički posete crkvu u San Francisku, tu su njen veb-sajt, stranica na Fejsbuku i YouTube kanal. Na sajtu crkve možete kupiti reprodukcije ikona, majice sa motivima Koltrejna i ove crkve, kao i druge verske materijale poput zbirke Trejnovih citata, sveća i osvećenog ulja.

Režiser Džef Svimer je 1996. godine snimio kraći dokumentarni film o ovoj crkvi, a koji je dobio više nagrada. U filmu se možete bliže upoznati sa radom crkve, biskupom Kingom i ostalim članovima sveštenstva i pastve. Film je dostupan na YouTube-u za pregled.

Visina tonova i(li) visina bića Koltrejna

Džon Koltrejn je takođe bio poznat po svojoj tehnici sviranja koja mu je omogućavala sviranje u rasponu višem nego što je bio uobičajeni raspon tonova instrumenata. Nedavna istraživanja naučnika su dokazala da je za to zaslužna fizionomija njegovog vokalnog trakta koju je postigao virtuoznošću svog sviranja. Ali sigurno bi sledbenici Crkve Svetog Džona Koltrejna rekli da je to moguće zato što je Koltrejn uzvišeno biće iznad svih nas, sposobno za širenje vrhovne ljubavi – a love supreme. Slava Koltrejnu, pa bio on svetac ili “samo” virtuoz!

Džon Koltrejn

www.revistaintemperie.cl

Piše: Vuk Stanojević

zgubidan

zgubidan

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *